Foto-reportage

Impressies uit Ghana

Vrijwilligsters (v.l.n.r.: Petra (Duitsland) – Lieselot (België) – Kate (Engeland) – Beth (Engeland) – Kristen (VS)).

Toen ik aankwam in Ghana, werd ik natuurlijk niet onmiddellijk naar het weeshuis gebracht, aangezien de cultuurschok dan te groot zou zijn. Van maandag 23 juli tot en met donderdag 26 juli vond mijn zogenaamde oriëntatieweek plaats in een Bed&Breakfast in Accra, de hoofdstad. Gedurende die dagen maakte ik kennis met Ghana. Zo kreeg ik uitleg over een aantal Ghanese gewoontes, maakte ik kennis met één van de inheemse talen, het Twi, leerde ik hoe ik gezond kon blijven –wat achteraf gezien niet echt geholpen heeft–, volgde ik drum- en danslessen, kookte ik een typisch gerecht, bezocht ik de markt, het Kwame Nkrumah Museum, de National Culture Market… Dit alles deed ik echter niet alleen; er waren op zondag 22 juli nog twee andere vrijwilligsters in Ghana aangekomen. Dit waren Petra en Kristen. Petra is 31 jaar en komt uit Duitsland. Zij zou 3 maanden in een ziekenhuis in Kumasi werken. Het andere meisje, Kristen, komt uit Amerika en zou gedurende één maand in een weeshuis in Kumasi werken. Zij is 20 jaar. In die eerste week spraken we af dat ze eens op bezoek zouden komen in mijn weeshuis en twee weken na ons afscheid op vrijdag 27 juli was het zover. Zij brachten één weekend door in het weeshuis. Ze vonden het een heel boeiende ervaring, aangezien ze met de situatie in een dorpje geconfronteerd werden. Zelf zaten ze in een grootstad en hadden dus elektriciteit en stromend water. Gedurende dit weekend zagen ze echter een heel andere kant van Ghana, namelijk hoe groot de armoede in dorpjes wel is en dan vooral in het weeshuis, dat geen elektriciteit heeft en al helemaal geen stromend water. Toch kan ik zeggen dat ze ervan “genoten” hebben, als je het zo zou kunnen stellen. Dit was immers waarvoor ze naar Ghana gekomen waren. Beiden vonden het een beetje spijtig om in het “rijkere” milieu terechtgekomen te zijn. In het weeshuis hadden ze meer dan ooit het gevoel de mensen echt te helpen, wat ze over hun eigen project niet echt hadden. Petra bleef maar herhalen; “Lieselot, you’re doing a real good job here.”

De twee andere meisjes op de foto zijn Kate en Beth. Beiden zijn 18 jaar en komen uit Engeland. Kate bleef slechts drie weken en Beth vijf. De dag waarop de foto genomen is, was hun laatste dag in het weeshuis. Dus hebben we op die dag een feestje gebouwd met snoep, koekjes, fruitsap, ballonnen en muziek. De kindjes waren volledig door het dolle heen; ze zongen, dansten, speelden… Kortom, ze hadden een schitterende dag!

Groepsfoto

Ghanese kinderen worden altijd dolenthousiast, wanneer je een fototoestel bovenhaalt. Ze vragen dan ook voortdurend of je een foto van hen alleen wil nemen. Dit is echter een leuke groepsfoto. Alle kindjes van het weeshuis hebben een kleurrijk petje aan, dat ik voor hen meegebracht had uit België van Freddy Casteleyn van de nv Van Houcke (Mez Motoren). De vrouw links op de foto is Charity, de directrice van het weeshuis. Door haar is het allemaal begonnen, toen ze een aantal kinderen uit de familie en het dorp in haar huis opnam, omdat de ouders ofwel niet meer voor hen konden zorgen ofwel gestorven waren. Zo nam ze steeds meer kinderen in huis en uiteindelijk besloot ze dan maar officieel een weeshuis te openen. Hierdoor kreeg ze vanaf dan maandelijks een klein bedrag van de overheid. Nu worden zelfs kinderen uit verder afgelegen dorpen naar haar weeshuis gebracht. Charity is een vrouw die echt haar leven zou geven voor haar weeskinderen. Toen ze tijdens mijn verblijf een serieuze ooginfectie kreeg en haar ogen zo dik zaten dat ze hen niet meer kon openen, weigerde ze naar de dokter te gaan, omdat ze het geld liever besteedt aan voedsel voor de kinderen. Bovendien is zij één van de weinige Ghanese vrouwen, die ik ontmoet heb, die liefde geeft aan kinderen. In Ghana is dat immers niet de gewoonte. Kinderen moeten al van in het begin leren hoe hard het leven is en ouders knuffelen en zoenen hen dan ook niet. Dat is eigenlijk één van de belangrijkste taken van de vrijwilligers; geef de kinderen liefde, knuffel hen, speel met hen… Dat zijn immers de dingen die ze missen en die niemand anders hen geeft, tenzij blanken. Dat is ook de reden waarom de kinderen ons daar zo graag zien en ons bestormen, wanneer ze een glimp van blanke huid opvangen; ze weten dat je hen altijd aandacht zal geven. Links onderaan staat een 2-jarige jongen, die nogal kwaad kijkt; de kleine Raffael. Hij is de kleinzoon van Charity. Zij had oorspronkelijk vijf kinderen, maar als je haar nu zou vragen hoeveel kinderen ze heeft, zal ze ‘vier’ antwoorden. Haar jongste dochter is immers in ongenade gevallen. Zij kreeg een baby, wanneer ze veel te jong was en kon bijgevolg niet zorgen voor haar zoontje, Raffael. Meer details weet ik zelf niet, buiten het feit dat als je Charity vraagt naar haar dochter, ze enkel zal zeggen: “She’s crazy.” Dit is voor mij duidelijk genoeg, maar misschien voor leken niet. In Ghana is één van de belangrijkste gedragsregels het feit dat je iemand nooit in het openbaar beledigt door te zeggen dat de persoon in kwestie ‘crazy’ is. Ghanezen zullen dit immers letterlijk opvatten, namelijk dat hij of zij psychisch gestoord is. Zo heeft één van de vrijwilligsters mij verteld hoe ze op een avond met haar gastzus heel veel plezier had. Ze waren voortdurend lol aan het maken en aan het lachen. Op een bepaald moment zei het Duitse meisje al lachend “You’re crazy!”, wat voor ons eerder een compliment zou zijn. Haar gastzus weigerde echter twee dagen lang met haar te praten en hun relatie is nog steeds niet zoals voorheen. Het kleine meisje dat een beetje afgezonderd staat rechts is Adei. Zij is 3,5 jaar oud en kwam samen met haar 3 broers in het weeshuis tijdens mijn tweede week. Hun ouders zijn omgekomen in een verkeersongeluk. Haar eerste avond weigerde Adei te eten. De dagen die volgden, bracht ze telkens stilletjes door ergens in een hoekje. Gelukkig kon ze steeds op de bescherming van haar drie oudere broers rekenen (Steven, 12jr – Frank, 9jr – Michael, 7 jr). Een viertal weken later was ze echter al meer gewend aan de nieuwe omgeving en ondertussen lacht ze terug.

De rivier

De natuur in Ghana is werkelijk wondermooi. Zo loopt er achter het weeshuis een rivier, die volledig omringd wordt door een stukje regenwoud. Deze rivier wordt door de dorpsbewoners gebruikt om in te zwemmen, om kleren in te wassen en om zichzelf te wassen. Zo is het heel goed mogelijk dat je rustig aan het rondwandelen bent en er plots een man voor je staat met enkel een boxershort en een handdoek om zijn nek. Hoogstwaarschijnlijk is hij op weg naar de rivier om te baden.

Voor jou is het dan ook aangeraden om de eerstvolgende minuten niet daarheen te gaan, tenzij je natuurlijk een naakte man wil zien. Zelf vinden ze het niet erg om door iedereen gezien te worden, maar ik persoonlijk vermeed de rivier toch zoveel mogelijk. Toen ik in het weeshuis aankwam, werd ik geconfronteerd met het feit dat de weeskinderen zelfs van dit water dronken. Zonder het te koken. Niet te verwonderen dat veel kinderen last hadden van maagkrampen en dat ze allemaal (!) diarree hadden. Waarom ik daar zo zeker van ben? De kinderen, niet alleen de jongere, trokken ergens hun broek af en gingen naar het toilet. Soms moest ik echt opletten om nergens in te trappen… Na een tijdje hebben wij, de vrijwilligers, hen weten te overtuigen het water te koken, want zelf beseften ze niet dat dit de oorzaak voor zieke kinderen was. Dit hebben ze ongeveer een week volgehouden en daarna ‘vergaten’ ze het weer. Daarom was het ook zo verschrikkelijk belangrijk dat ze drinkbaar water krijgen en dankzij uw hulp werd dit gerealiseerd. . Dit water zullen ze ook gebruiken om zich te wassen, want in het rivierwater zitten bacteriën, die ziektes kunnen veroorzaken alleen al door je ermee te wassen. Bovendien zijn het de oudere jongens van 10 tot 12 jaar die het water aan de rivier moeten halen. Dit is heel gevaarlijk, want de stroming is vrij sterk en zij kunnen niet zwemmen.

Sfeerbeelden Akwakwaa

Het morgenritueel

Eén van de vaste ochtendrituelen was het wassen van de kinderen. Om eerlijk te zijn was dit een minder leuk aspect van mijn werk. Ik moest hen helemaal inzepen, en grondig. Charity keek er mijn eerste keer op toe dat ik hen wel hard genoeg schrobde. Die kleine kindjes vonden dat natuurlijk niet leuk, want er kwam dikwijls zeep in hun ogen en het water was ijskoud. Het wassen van de kindjes ging dus steevast gepaard met een huilconcert.

De binnenkoer

Oorspronkelijk was dit de plaats waar de weeskinderen hun dagen spendeerden. ’s Morgens rond 5u kwamen de kinderen van het klaslokaaltje, dat ook als slaapzaal functioneerde, naar hier om zich te wassen en aan te kleden. Vervolgens vertrokken ze opnieuw om les te volgen van 9u30 tot 14u30 en daarna keerden ze terug naar de binnenkoer om daar de rest van de dag te blijven totdat ze tegen 20u gingen slapen. Dit alles veranderde echter tijdens mijn derde week in het weeshuis. De kinderen brachten vanaf dan al hun tijd door bij het schoolgebouwtje. Ze sliepen, aten, volgden les in éénzelfde kamer. Gelukkig is tijdens mijn verblijf in Ghana veel veranderd. Zo hebben ze een kamer bijgebouwd om in te eten en is er nog een kamer vrijgekomen, waar vroeger een koppel in huisde. Dit betekent dus dat ze voortaan een plaats hebben om te eten, één om les in te volgen en één om te slapen. De matrassen die op de grond liggen van de slaapkamer, worden ’s morgens wel nog steeds buiten gelegd, omdat het lokaal dan gebruikt wordt als “klasje” voor de kinderen van 2 tot 5 jaar. Vroeger zaten ook deze kinderen in de klas om les te volgen, wat natuurlijk heel moeilijk was voor hen. Als je twee jaar oud bent, vind je er nu eenmaal niets aan om stil te zitten en op te letten. We hebben de mensen van het weeshuis echt met handen en voeten moeten duidelijk maken dat kindjes van die leeftijdsgroep niet moeten leren lezen, maar moeten spelen. Nu goed, deze binnenkoer werd “privé-terrein” voor de vrijwilligers. Wij waren voortaan de enigen die daar sliepen en aten in het gebouwtje ernaast. Dit was voor ons een hele verademing, want als je heel de dag met kinderen bezig bent, doet het wel eens deugd om een moment voor jezelf te hebben.

De afwas

Op deze foto zie je me de afwas doen in de keuken. Inderdaad, dit is de ‘hypermoderne’ keuken van het weeshuis. Hier zijn voornamelijk de vrouwen aan het werk en overal elders eigenlijk ook, want de mannen spoken in het algemeen niet veel uit, om niet te zeggen niks. Dat is alvast wat ik op het platteland heb ervaren. Ghana heeft een ‘matriarchale’ traditie maar blijkbaar moeten de mannen op het platteland dan ook niet werken… Het is in ieder geval heel lastig werk om daar te koken en dit komt door de rook, die verschrikkelijk veel pijn doet aan je ogen.

Geitjes

Er is één iets dat je overal in Ghana zal tegenkomen: geiten. Je kan er gewoon niet naast kijken. Zelfs in de grotere steden lopen ze gewoon op de drukke autowegen. Soms kan het gebeuren dat er een geit naast je op de trotro zit…

De troto’s zijn een vorm van openbaar vervoer. Zeer goedkoop maar altijd overvol en het verkeer in Ghana is naar onze normen verschrikkelijk; ik heb vaak zeer veel schrik gehad op die trotro’s. Op het vuur staat rijstwater te borrelen en ik kan uit eigen ervaring zeggen dat dit niet te eten is.

Foto's met Lieselot